Park na Zdrowiu

park na zdrowiu (orginal)

Ciepła, wiosenna pogoda sprawia, iż łodzianie po długiej zimie chętnie wybierają aktywne formy rozrywki i wypoczynku: jazdę na rowerze, bieganie lub wizytę w parku. Jednym z najchętniej odwiedzanych zielonych miejsc jest park na Zdrowiu (dawny Park Ludowy) - największy w Łodzi i jeden z większych w Europie.

Echa dawnego lasu

Na 172 ha położonych w rejonie: al. Unii Lubelskiej, ulicy Krakowskiej, Krzemienieckiej, Konstantynowskiej i Srebrzyńskiej znajdują się malownicze stawy o powierzchni 4 ha, założony w latach 70. lunapark z wieloma - nie tylko dla najmłodszych - atrakcjami, ogródek jordanowski, amfiteatr oraz przede wszystkim ogromny teren do spacerów i rekreacji.

Park - obecnie im. Marszałka Józefa Piłsudskiego - powstał na terenach dawnego lasu miejskiego. W czasie I wojny światowej powierzchnię lasu zredukowano z ok. 400 ha do 115 ha. Prawie cała roślinność została wtedy wycięta, a większość drzew, które teraz rosną zostało zasadzonych od nowa.

echa1 (orginal)
Autorem pierwszego, lecz niezrealizowanego, projektu zagospodarowania tego obszaru był w 1904 roku Teodor Chrząński - twórca parku im. Poniatowskiego i parku im. Sienkiewicza. W latach 20. XX wieku plany były wielokrotnie zmieniane przez kolejnych projektantów: Edwarda Ciszkiewicza, braci Zajkowskich, E. Templina i Stefana Rogowicza, aż do ustalenia ostatecznej koncepcji: terenu leśno-wypoczynkowego ze strzelnicą, kąpieliskiem, ogrodem jordanowskim, zoo, ogrodem botanicznym, lunaparkiem, zespołem stawów i terenami wystawowymi.

Plan w większości został zrealizowany, choć nigdy nie zorganizowano terenu wystawowego, a ogród zoologiczny oraz botaniczny, założony dopiero w latach 60. ubiegłego stulecia, stanowią dziś odrębne obiekty. Do 1928 roku posadzono prawie 300 tys. drzew, wykopano stawy, które mają układ kaskadowy oraz rozpoczęte zostały prace nad obiektami sportowymi (stadion, korty tenisowe).

W 1930 r. został utworzony - z inicjatywy Towarzystwa Przyrodniczego im. Stanisława Staszica - obecnie najstarszy w kraju i pierwszy na terenie miasta rezerwat "Polesie Konstantynowskie", gdzie można oglądać pozostałości Puszczy Łódzkiej. W latach następnych urządzono m. in. ogród zoologiczny (1938 rok), zakończono budowę stadionu, strzelnicy, ogródka jordanowskiego.

Atrakcje dla łodzian

Na kilka lat przed wybuchem II wojny światowej rozbudowa parku, ze względu na brak pieniędzy, uległa znacznemu spowolnieniu, co było przyczyną, iż pierwotna koncepcja jego zagospodarowania nie została zrealizowana.
Park został zaprojektowany na planie półkola - jego wschodnie granice przylegają do al. Unii Lubelskiej, a zachodnią część wyznaczają ulice: Krakowska i Krzemieniecka.
atrakcje2 (orginal)

Przez środek przebiega ul. Konstantynowska, wzdłuż której aleje zostały obsadzone dwoma rzędami lip krymskich. Biegnące przez cały park promieniście ułożone ciągi spacerowe zdobią jesiony pensylwańskie. Atrakcję dla spacerujących po parku miłośników przyrody stanowi z pewnością ogród dendrologiczny o geometrycznym układzie alejek, w którym można podziwiać rzadko spotykane odmiany pospolitych drzew (np. świerk pospolity odmiany wężowej, olszę czarną w odmianie strzępolistnej) oraz egzotyczne gatunki drzew, które nie rosną naturalnie w tej strefie klimatycznej - tulipanowiec czy platan klonolistny.

Ze względu na swoje unikatowe walory park im. J. Piłsudskiego został wpisany do rejestru zabytków. Rośnie w nim 18 drzew będących pomnikami przyrody: buki pospolite, dęby szypułkowe, lipy drobnolistne, skrzydłoorzechy kaukaskie, kasztanowiec biały, dąb czerwony, brzoza brodawkowata, wierzba biała oraz dwie grupy klonów srebrzystych. Jego niezwykłość podkreśla także to, że zachowały się rzadko odwiedzane, wręcz dzikie miejsca, na których można spotkać wolno żyjące zwierzęta - zająca lub lisa.

Ślady historii miasta

slady3 (orginal)

Park jest ściśle związany z dziejami Łodzi. Władze carskie grzebały tam zwłoki straconych rewolucjonistów 1905-1907 roku. Ku ich czci w 1920 r. usypano kopiec pamiątkowy, a w 1923 r. wzniesiono Kolumnę Rewolucjonistów, która została zniszczona przez Niemców podczas II wojny światowej. W 1975 roku, dla upamiętnienia tego miejsca, odsłonięto Pomnik Czynu Rewolucyjnego po północnej stronie ul. Konstantynowskiej. W parku znajdują się również trzy kamienie pamiątkowe poświęcone: Stefanowi Rogowiczowi - architektowi zieleni miejskiej, urbaniście Henrykowi Dubaniewiczowi oraz żołnierzom poległym podczas II wojny światowej.

Dla zdrowia i wypoczynku

Teren parku pozostaje pod opieką delegatury Łódź-Polesie. W ubiegłym roku przebudowano oraz wyposażono w nowe elementy plac zabaw dla dzieci. Pod koniec czerwca zakończone zostaną prace przy modernizacji ogródka jordanowskiego.

Wzbogaci się on m.in. o urządzenia do ćwiczeń sprawnościowo-wspinaczkowych, drążki akrobatyczne, ruchomy pomost, ukośne drabinki i drewniane zjeżdżalnie. Zamontowana zostanie też drewniana wieża i domek na palach. Pojawią się stoły do gry w ping-ponga, chińczyka i szachy. Zaplanowano ustawienie 4 ażurowych altan oraz 25 nowych ławek i 22 koszy na śmieci. Pod stołami do gry ułożona zostanie kostka brukowa.

dlazdrowia (orginal)

Powstało nowe oświetlenie alejek - w części znajdującej się między al. Unii Lubelskiej, ul. Konstantynowską i ul. Krzemieniecką. Na terenie leśnego rezerwatu przyrody zakończone zostały, przewidziane na bieżący rok, prace porządkowe i hodowlane. Zasadzono 600 szt. sadzonek jodły pospolitej, naprawiane jest ogrodzenie rezerwatu. Odtworzone zostały główne ciągi spacerowe i aleje poprzez wykarczowanie dziko rosnących drzew i obsianie trawą, a w niecce po dawnej fontannie założona została rabata kwietnikowa.

W bliskim sąsiedztwie parku im. J. Piłsudskiego zlokalizowany jest ogród botaniczny o powierzchni 64 ha oraz zoo, które w ubiegłym roku świętowało jubileusz 70-lecia istnienia (patrz: Skarby Łodzi pt. „Zoo ma 70 lat"). Ten leśno-rekreacyjny kompleks uzupełnia oddany do użytku w 2008 r. nowoczesny park wodny - „Aquapark Fala", który został wybudowany na miejscu dawnego kąpieliska - w latach 70. i 80. ulubionego miejsca letniego wypoczynku tysięcy łodzian.

Do parku na Zdrowiu można dojechać tramwajami: 9, 43 i 43 bis oraz autobusami 76, 6 oraz linią turystyczną "0" (zabytkowy tramwaj kursujący w okresie wakacyjnym).


Opracowanie: Monika Kudlicka na podstawie: serwisu internetowego „Spacery po zielonej Łodzi" (www.lodz.parki.org) oraz „Spacerownik - Polesie i Karolew" (dodatek do „Gazety Wyborczej Łódź) pod red. Joanny Podolskiej.
(24 kwietnia 2009)

Miesięcznik Piotrkowska 104

Kronika Miasta Łodzi